Nashr etikasi

IRFAN AKADEMIYASI: Nashr etikasi va akademik halollik kodeksi (Publication Ethics) "IRFAN AKADEMIYASI" o‘z faoliyatida xalqaro Nashr etikasi qo‘mitasi (COPE — Committee on Publication Ethics) tamoyillariga asoslanadi. Mazkur nizom tahririyat hay’ati, mualliflar va taqrizchilarning kasbiy hamda axloqiy majburiyatlarini belgilaydi. 1. Tahririyat hay’ati va muharrirlar majburiyatlari * Xolislik va mustaqillik: Muharrirlar qo‘lyozmalarni mualliflarning jinsi, irqi, millati, diniy e’tiqodi, fuqaroligi yoki siyosiy qarashlaridan qat’i nazar, faqat ularning ilmiy ahamiyati, yangiligi va tadqiqot sifatiga qarab baholaydi. * Maxfiylik: Tahririyat a’zolari taqdim etilgan qo‘lyozma haqidagi hech qanday ma’lumotni taqrizchilar, maslahatchilar va noshirdan tashqari uchinchi shaxslarga oshkor etish huquqiga ega emas. * Manfaatlar to‘qnashuviga yo‘l qo‘ymaslik: Muharrirlar taqrizga kelgan ishdagi yangi ilmiy g‘oyalar yoki tahlillardan o‘zlarining shaxsiy tadqiqotlarida foydalana olmaydi. * Xatolarni tuzatish va rad etish: Nashr etilgan materiallarda jiddiy xatoliklar yoki qoidabuzarliklar aniqlansa, tahririyat zudlik bilan raddiya (erratum) e’lon qiladi yoki maqolani nashrdan chaqirib oladi (retraction). 2. Mualliflar majburiyatlari * Haqqoniylik va aniqlik: Mualliflar taqdim etilayotgan empirik ma’lumotlar, statistik hisob-kitoblar va ilmiy xulosalarning mutlaq haqqoniyligini ta’minlashlari shart. Ma’lumotlarni soxtalashtirish (falsifikatsiya) yoki to‘qib chiqarish (fabrikatsiya) qat’iyan man etiladi. * Originallik va plagiatga yo‘l qo‘ymaslik: Qo‘lyozma butunlay original bo‘lishi lozim. O‘zgalarning asarlari yoki fikrlaridan foydalanilganda tegishli manbaga qat’iy havola beriladi. * Takroriy nashr taqvimi: Bitta ilmiy ishni bir vaqtning o‘zida bir nechta jurnal yoki anjumanga yuborish axloqsizlik hisoblanadi. * Haqiqiy mualliflik huquqi: Mualliflar tarkibiga tadqiqot konsepsiyasini ishlab chiqish, ma’lumotlarni to‘plash va tahlil qilishda bevosita hissa qo‘shgan shaxslar kiritiladi. Hisba qo‘shmagan kishilarni "soxta muallif" (gift/ghost authorship) sifatida kiritish taqiqlanadi. * Moliyaviy manbalar va minnatdorchilik: Tadqiqotni moliyalashtirgan grantlar, fondlar yoki ko‘mak bergan tashkilotlar matnda ochiq ko‘rsatilishi zarur. 3. Taqrizchilar majburiyatlari * Kasbiy xolislik: Taqriz jarayoni xolis, konstruktiv va asoslangan bo‘lishi kerak. Muallifning shaxsiga qaratilgan tanqidiy fikrlar qat’iyan man etiladi. * Vaqtga rioya qilish: Qo‘lyozmani belgilangan muddatda ko‘rib chiqishga imkoni bo‘lmagan taqrizchi bu haqda tahririyatni zudlik bilan xabardor qilishi lozim. * Manfaatlar to‘qnashuvi: Muallif bilan raqobat, hamkorlik yoki boshqa shaxsiy munosabatlarga ega bo‘lgan taqrizchi qo‘lyozmani baholashdan bosh tortishi shart. * Axloqiy qoidabuzarliklarni ma’lum qilish: Agar taqrizchi matnda boshqa bir manba bilan jiddiy o‘xshashlik yoki plagiat alomatlarini sezsa, tahririyatni ogohlantirishi lozim. 4. Noshirlik axloqi * Tahririy erkinlikni hurmat qilish: Nashriyot muharrirlarning mustaqil ilmiy qarorlariga aralashmaydi va tahririyat qarorini tijorat manfaatlariga bo‘ysundirmaydi. * Akademik arxivlash va ochiqlik: Nashr qilingan har bir ilmiy ish xalqaro bazalarda (DOI/Crossref, Zenodo) xavfsiz saqlanadi va ularga doimiy ochiq kirish (Open Access) kafolatlanadi.